การป้องกันโรคอัลไซเมอร์ / โดย นพ.อุดม เพชรสังหาร

On December 6, 2013
46

คอลัมน์ : สายใยครอบครัว

ผู้เขียน : นพ.อุดม เพชรสังหาร

คลิกฟังเสียง

สัปดาห์ที่แล้วเกริ่นเรื่อง “โรคสมองเสื่อมอัลไซเมอร์” ไป สัปดาห์นี้ขอพูดถึงวิธีการป้องกันโรคนี้สักหน่อย เพราะอย่างที่บอกครับว่าโรคนี้ยังไม่สามารถรักษาได้ แต่ก็มีหลักฐานบางอย่างบ่งบอกว่าพอที่จะป้องกันได้ หรืออย่างน้อยก็ช่วยชะลอความเสียหายที่เกิดจากโรคนี้ได้บ้าง

รู้ไว้บ้างไม่เสียหายหรอกครับ เพราะใครจะไปรู้ว่าโรคนี้อาจเล่นงานเราเข้าสักวันก็ได้

เนื่องจากมันเป็นปัญหาของผู้สูงอายุ และหลายๆประเทศก็มีผู้สูงอายุมากขึ้นทุกที เรื่องนี้จึงกลายเป็นเรื่องใหญ่ และก็เริ่มมีคนเข้ามาทำมาหากินกับเรื่องนี้มากขึ้น มีการผลิตยาและผลิตภัณฑ์ที่อ้างว่าช่วยในการป้องกันโรคนี้ออกมาขายกันเต็มไปหมด ซึ่งก็ต้องดูดีๆนะครับ เพราะมีไม่น้อยที่โฆษณาเกินจริง โดยเฉพาะในเว็บไซต์ต่างๆ ทางที่ดีควรพิจารณาที่ต้นตอของเว็บไซต์ด้วยว่าน่าเชื่อถือแค่ไหน ถ้าเป็นเว็บไซต์ประเภทขายยาหรือผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่มีอยู่ดาษดื่นในตอนนี้ก็ต้องระวังหน่อย เพราะเขาเน้นโฆษณาผลิตภัณฑ์ของเขาแน่ๆ เราอาจตกเป็นเหยื่อได้โดยไม่รู้ตัว

ข้อมูลที่ผมจะนำมาเล่าสู่กันฟังวันนี้ผมได้มาจากเว็บไซต์ของ National Institute on Aging ซึ่งเป็นหน่วยงานของกระทรวงสาธารณสุข สหรัฐ เป็นหลัก บวกกับข้อมูลของ www.mayoclinic.com และ www.helpguide.org ซึ่งเป็นเว็บไซต์ที่ออกมาในแง่การบริการทางวิชาการมากกว่า จึงน่าเชื่อถือได้ และข้อมูลจากทั้ง 3 แหล่งก็มีแนวทางคล้ายๆกันครับ เขาเสนอมาตรการในการป้องกันโรคอัลไซเมอร์ไว้ดังนี้ครับ

1.การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ

เพราะการออกกำลังกายจะช่วยป้องกันโรคเกี่ยวกับหัวใจและหลอดเลือดและป้องกันโรคอ้วน โรคพวกนี้จะเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดโรคสมองเสื่อมอัลไซเมอร์ครับ นอกจากนี้เขายังพบว่าการออกกำลังกายทำให้หลอดเลือดเล็กๆในสมองของเราทำงานได้ดีขึ้น เป็นผลให้เลือดไปเลี้ยงส่วนต่างๆของสมองได้ดี ทำให้ความเสี่ยงในการเกิดโรคอัลไซเมอร์ลดลง นอกจากนี้เขายังพบอีกว่า การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอทำให้เกิดการหลั่งสาร Nerve Growth Factor ขึ้นในสมองส่วนที่เกี่ยวข้องกับความจำและการเรียนรู้ของเราได้อีกด้วย สารตัวนี้ช่วยให้สมองส่วนนี้ของเราทำงานดีขึ้นครับ

2.การกินอาหารพวกผัก ผลไม้ อาหารพวกธัญพืชมากๆ

อาหารจำพวกผักใบเขียว ผลไม้ และธัญพืช มีสารต้านอนุมูลอิสระสูง มันจะออกฤทธิ์ต่อต้านอนุมูลอิสระในร่างกายของเรา สาเหตุหนึ่งของโรคอัลไซเมอร์เขาเชื่อว่ามาจากตัวอนุมูลอิสระที่สะสมอยู่ในร่างกายของเรานี่แหละ อนุมูลอิสระนี้เป็นอันตรายต่อเซลล์สมอง เมื่อเราแก่ตัวร่างกายจะมีความสามารถในการจัดการกับอนุมูลอิสระนี้ลดลง อนุมูลอิสระจึงสะสมและเป็นอันตรายต่อเซลล์สมองของเรา เราจึงต้องช่วยด้วยการกินสารต้านอนุมูลอิสระเข้าไป

แต่การกินสารต้านอนุมูลอิสระแบบที่ถูกสกัดออกมาเป็นเม็ดๆอย่างที่มีขายอยู่ทั่วไปนั้นไม่ได้ผลนะครับ ต้องเป็นสารต้านอนุมูลอิสระที่มาจากธรรมชาติหรือจากพืชตรงๆเลยเท่านั้น เพราะเขาพบว่าการออกฤทธิ์ของสารต้านอนุมูลอิสระนั้นต้องการสารตัวช่วยบางตัวที่มีอยู่ในพืชนั้นๆด้วย การสกัดเอาเฉพาะสารต้านอนุมูลอิสระออกมาจากพืชจึงทำให้ไม่สามารถออกฤทธิ์ในร่างกายของเราได้

3.รับประทานอาหารพวกไขมันให้น้อยลง

ไขมันประเภทอิ่มตัวมีผลต่อการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือด ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคอัลไซเมอร์ได้ จึงควรลดปริมาณอาหารที่มีไขมันเหล่านี้ลง แต่ถ้าเป็นไขมันแบบไม่อิ่มตัวก็จะไม่มีปัญหา ยิ่งถ้าได้น้ำมันมะกอกละก็เยี่ยมเลย อีกอย่างไขมันที่ได้จากปลาก็มีปริมาณกรดไขมันโอเมก้า 3 ค่อนข้างสูง กรดไขมันชนิดนี้ช่วยป้องกันโรคอัลไซเมอร์ได้ แต่น้ำมันมะกอกก็ใช่ว่าจะราคาถูกนะครับ การกินอาหารพวกปลาเป็นประจำและพยายามลดอาหารจำพวกเนื้อสัตว์อย่างอื่นลงก็ช่วยได้เช่นกัน แถมประหยัดสตางค์อีกต่างหาก

สัปดาห์ที่ผ่านมามีข่าวในโทรทัศน์ของบ้านเราว่าเจอคุณตาคนหนึ่งเกิดเมื่อปี พ.ศ. 2436 แต่ยังมีสุขภาพแข็งแรง พูดคุยรู้เรื่อง และเขากำลังจะประกาศกันว่านี่คือคนที่อายุยืนที่สุดในโลก แต่ที่น่าสนใจก็คืออาหารหลักของคุณตาคือปลาและผัก

4.การเข้าสังคม การมีกิจกรรมทางสังคมอย่างสม่ำเสมอ  

ธรรมชาติที่น่าสนใจอย่างหนึ่งของสมองมนุษย์ก็คือ เมื่อใดก็ตามที่เราแยกตัวไม่สุงสิงกับใครเลยเป็นเวลานานๆ สมอง ความจำ และความคิดความอ่านของเราจะเสื่อมลง เรื่องนี้ยังไม่มีใครอธิบายได้ชัดแจ้งว่าเกิดจากอะไร ได้แต่สันนิษฐานกันว่าความโดดเดี่ยวทำให้คนเราเครียด และความเครียดมีผลโดยตรงทำให้เกิดโรคสมองเสื่อม เพราะฉะนั้นถ้าไม่อยากเป็นโรคสมองเสื่อมก็ต้องหมั่นเข้าสังคม มีกิจกรรมที่ต้องพบปะผู้คนและเพื่อนฝูงอย่างสม่ำเสมอ

5.ทำกิจกรรมที่ต้องใช้สมองอยู่เสมอ

การเล่นเกมปริศนาที่ต้องใช้ความคิด การอ่านหนังสือ การคิดเลข การเรียนรู้อะไรที่ใหม่ๆอยู่ตลอดเวลา จะทำให้เซลล์สมองทำงานอยู่ตลอด ทำให้สมองของเราไม่เกิดการฝ่อ มีความกระฉับกระเฉง และทำงานได้ดีอยู่ตลอดเวลา

6.อย่าทำให้ตัวเองเครียด

อย่างที่บอกครับความเครียดมีผลเสียเยอะมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งต่อสมอง ต่อความจำของเรา กิจกรรมอะไรก็ตามที่ทำให้เราไม่เครียดจะช่วยป้องกันสมองเสื่อมได้ทั้งนั้น การฟังดนตรี การเล่นดนตรี การดูหนังดูละคร การทำงานอดิเรกที่ทำให้เพลิดเพลินช่วยได้ทั้งนั้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งเรื่องกิจกรรมดนตรี เพราะในช่วง 10 ปีให้หลังมานี้มีงานวิจัยเรื่องดนตรีกับการป้องกันและรักษาโรคอัลไซเมอร์ออกมาเยอะมาก

7.งดการสูบบุหรี่ เพราะการสูบบุหรี่เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคอัลไซเมอร์

บุหรี่มีผลทำให้เกิดโรคหัวใจและหลอดเลือดและเพิ่มความเสี่ยงของการเกิดโรคอัลไซเมอร์ และบุหรี่ก็มีผลโดยตรงในการเพิ่มอนุมูลอิสระในร่างกาย ซึ่งทำให้เกิดโรคอัลไซเมอร์ได้ การไม่สูบบุหรี่จึงเป็นการป้องกันโรคอัลไซเมอร์ และยังป้องกันโรคอื่นๆที่เกิดจากบุหรี่อีกหลายต่อหลายโรค

            จริงๆแล้วมาตรการทั้งหลายที่เขาเสนอไว้เพื่อการป้องกันโรคอัลไซเมอร์ ก็คือมาตรการรักษาสุขภาพทั่วๆไปนั่นแหละครับ ถ้าเราทำได้นอกจากจะช่วยป้องกันตัวเราจากโรคอัลไซเมอร์แล้ว ยังจะช่วยให้สุขภาพโดยรวมของเราดีขึ้นอีกด้วยครับ

You must be logged in to post a comment Login